گازِ ایران، ارمنستان و مسئله زنگزور/ «تحریم» بلای جان خاورمیانه و قفقاز شد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، وزیر اقتصاد ارمنستان به‌تازگی اعلام کرده که این کشور خواستار واردات گاز مایع از ایران برای تأمین نیازهای فوری خود است. قیمت گاز مایع در پمپ بنزین‌های ارمنستان ۱.۵ برابر افزایش یافته است.

راه نو آنلاین نوشت: به گفته «گئورگ پاپویان»، وزیر اقتصاد ارمنستان، این موضوع از نظر تنوع‌بخشی به تأمین‌کنندگان مهم است. او تأکید کرده است: «این موضوع رقابت را افزایش می‌دهد و به کاهش قیمت‌ها کمک می‌کند.»

این درخواست درحالی مطرح شده است که در طول سفر اخیر «مسعود پزشکیان»، رئیس‌جمهوری به ارمنستان، یک بیانیه مشترک و ۱۰ تفاهم نامه و سند همکاری در عرصه‌های مختلف اقتصادی، فرهنگی و سیاسی امضا شد.

مسیرهای همکاری تهران – ایروان

ارمنستان و ایران در پروژه‌های دیگری هم با یکدیگر همکاری دارند، از جمله انتقال برق ارمنستان به ایران، ساخت خط انتقال هوایی ۴۰۰ کیلوولت ایران – ارمنستان و پست برق مربوط به آن.

واقعیت این است که قفقاز جنوبی از سوی آذربایجان و ترکیه در تحریم اقتصادی است و به شدت به واردات گاز برای تأمین نیازهای مصرفی و تولید برق خود وابسته است. درواقع، امنیت انرژی این کشور به شدت تحت تأثیر وابستگی‌ها و همکاری‌های منطقه‌ای آن، به‌ویژه در مورد واردات گاز طبیعی از روسیه و ایران است.

این کشور با وجود پیشرفت‌ در انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه افزایش قابل توجه در تولید انرژی خورشیدی، همچنان برای نیازهای انرژی به این منابع خارجی وابسته است. البته قرارداد مبادله انرژی با ایران، پویایی انرژی وابسته به یکدیگر را نشان می‌دهد که در آن برق تولیدشده در ارمنستان با گاز طبیعی ایران مبادله می‌شود.

با این حال تمرکز کشور آذربایجان بر صادرات گاز از کریدور زنگزور به جای نفت، تهدیدی برای صادرات گاز ایران به ارمنستان است و این موضوع نیازمند اقدام فوری ایران برای افزایش ظرفیت تبادل انرژی خواهد بود.

زنگزور و مصائبش

با توجه به روند کاهشی تولید نفت جمهوری آذربایجان، احتمال احداث خط لوله جدید صادرات نفت از کریدور زنگزور تقریبا منتفی است. اما با توجه چشم‌انداز افزایش تولید گاز و جایگزینی بخشی از گاز مصرفی در داخل با انرژی‌های تجدیدپذیر (با مشارکت شرکت‌های امارات و عربستان) احتمالا پیامد اصلی راه‌اندازی کریدور زنگزور در حوزه انرژی مربوط به صادرات گاز آذربایحان خواهد بود.

باکو قصد دارد صادرات به اتحادیه اروپا را تا سال ۲۰۲۷ (مصادف با برنامه قطع واردات گاز اتحادیه از روسیه) از ۱۳ به ۲۰ میلیارد مترمکعب برساند، اما با چالش سرمایه‌گذاری برای توسعه زیرساخت‌ها روبه‌روست. حال با کوتاه‌تر کردن مسیر صادرات از زنگزور (به جای مسیر گرجستان) تحقق این هدف ممکن‌تر به نظر می‌رسد.

توسعه صادرات به سوریه و حتی لبنان در آینده نیز، در صورت منتفی شدن افزایش صادرات به اروپا، با مسیر جدید امکان‌پذیرتر خواهد بود.

همچنین با توجه به روند افزایش مازاد تولید برق آذربایجان، احداث خط صادرات برق به ترکیه و اروپا نیز محتمل به نظر می‌رسد.

ازسویی، آذربایجان با تکمیل خط لوله ۲ میلیارد مترمکعبی باکو – نخجوان در خاک ارمنستان، احتمالا در آینده نزدیک نخجوان را از سوآپ ۴۵۰ میلیون مترمکعبی از ایران بی‌نیاز خواهد کرد.

صادرات ۵۰۰ میلیون مترمکعبی ایران به ارمنستان (در قالب تهاتر با برق) نیز در صورت انفعال طرف ایرانی در معرض تهدید است.

یکی از اقدام‌های مهم به‌منظور جلوگیری از حذف ایران از بازار انرژی ارمنستان تکمیل سریعتر خط ۴۰۰ کیلوولتی بین دو طرف برای افزایش ظرفیت تبادل به ۱۲۰۰ مگاوات و در مقابل افزایش صادرات گاز از ایران با استفاده حداکثری از ظرفیت ۲.۳ میلیارد مترمکعبی خط‌ لوله بین دو کشور است.

۲۲۳۲۲۵